Finansman Gider Kısıtlaması Nedir? Finansman Gider Kısıtlaması Hesaplama Nasıl Yapılır?
Finansman gider kısıtlaması hem bilanço esasına defter tutan hem de kurumlar vergisi mükelleflerini ilgilendiren konuların başında gelir. Başka giderlere getirilen kısıtlamaların haricinde finansman giderlerine herhangi bir sınırlama getirilmiyordu. Ancak şirketlerin öz kaynaklarını güçlendirmek amacıyla yabancı kaynakların kısıtlı olarak gider gösterilmesini kapsayan düzenleme 2021’den itibaren uygulanmaya başlamıştır.
Kredi faizleri, kur farkı, kâr payı benzeri unsurlardan doğan maliyet ve giderleri kapsayan düzenlemede, esasında öz ve yabancı kaynaklar arasında kıyaslama yapılarak muhasebe kaydı tutulur. Dolayısıyla konu; hesaplama ve muhasebe kaydına geçirme sürecinde mali müşavirlerin azami dikkatine ihtiyaç duyar. O halde söz konusu tebliği anlaşılır şekilde özetlemeye çalışalım.
Finansman gider kısıtlaması, şirketlerin kullandığı yabancı kaynaklarla ilgili (kredi, faiz, borç vb.) maliyetlerin belirli oranda vergi matrahına dahil edilebileceği anlamına gelir. Şirketlerin borçlanma yoluyla elde ettikleri gelirleri vergiden muaf tutarken belirli bir denge kurmayı amaçlar. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11. maddesine 1 Ocak 2013’te eklenen hükümle, yabancı kaynakları öz kaynaklarını geçen işletmelerin, fazla kısma ilişkin finansman giderlerinin bir kısmı gider kabul edilmeyerek kanunen kabul edilmeyen giderler (KKEG) kapsamına alınır.
Cumhurbaşkanı kararıyla kısıtlanan oran %10 olarak belirlenip 1 Ocak 2021’den itibaren uygulamaya geçmiştir. 25 Mayıs 2021’de yayınlanan 1 seri numaralı kurumlar vergisi tebliğinde yapılan 18 seri numaralı değişiklikle güncellenmiştir. Kısıtlamaya tabi finansman giderleri, yabancı kaynakların kullanım süresi boyunca ortaya çıkan faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur değişimlerinden kaynaklanan farklar, faktoring şirketlerine ödenen iskonto bedelleri ve benzeri harcama ile maliyet unsurlarını kapsar. Yabancı kaynaklar ise bu giderlerin bilançodaki uzun ve kısa vadeli toplamıdır. Yatırım maliyetine dahil edilen finansman giderleri kısıtlamaya tabi değildir.
Finansman Gider Kısıtlaması Tebliği Kimleri Kapsıyor?
Adi ortaklıklarda ortaklar, adi ortaklık finansman giderlerini hisseleri oranında KKEG olarak beyan eder. Tebliğe göre aşağıdaki mükellefler kısıtlamaya dahil edilir:
- Öz kaynakları yabancı kaynaklardan az olan kurumlar vergisi mükellefleri
- Bilanço esasına tabi mükellefler
Kısıtlamadan Kimler Muaf?
İşletme hesabı esasına tabi olanlar, emeklilik şirketleri, bankalar, sigorta şirketleri, finansal kiralama, faktoring ve sermaye piyasası faaliyetinde bulunan şirketler hariçtir.
Hangi Finansman Giderleri Kısıtlamaya Tabi Değildir?
Aşağıdaki finansman giderleri sınırlamaya dahil edilmez:
- Yatırım maliyetine eklenen giderler
- Banka hesap işletim ücretleri,
- Hesap ekstresi masrafları gibi giderler
- Teminat mektubu komisyonları
- İpotek tesisine ilişkin masraflar
- Tahvil ihracı kapsamında oluşan harcamalar
- Erken ödeme veya peşin ödeme nedeniyle uygulanan iskontolar
- Kredi sözleşmelerine dair damga vergisi ile banka işlemleri için yapılan havale ve EFT ücretleri benzeri kalemler
Peki Bilançoda Öz Kaynaklar Yabancı Kaynaklardan Yüksek ise Ne Olur?
Finansman gider kısıtlaması nedeniyle KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) hesaplanmasına gerek kalmadığı gibi finansman giderleri kurum kazancının tespitinde gider olarak kabul edilir.
Finansman Gider Kısıtlaması Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Kullanılan yabancı kaynakların öz kaynağı aşan kısmına ilişkin finansman giderlerinin %10’u, kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak dikkate alınır. Yatırım maliyetine dahil edilen finansman giderleri bu kısıtlama kapsamında değerlendirilmez. Her geçici vergi döneminde borçlar ve öz kaynaklar karşılaştırılır. Şartların oluştuğu dönemden itibaren kısıtlama uygulanır. Hesaplama adımları bu şekilde olabilir:
- Fazla Kısım = Toplam Yabancı Kaynaklar – Toplam Öz Kaynaklar
- Aşan Kısma Düşen Gider = Finansman Gideri × (Aşan Kısım / Yabancı Kaynak Toplamı)
- Kısıtlama Tutarı = Aşan Kısma Düşen Gider × %10
Örneğin yabancı kaynakları öz kaynağı 200.000 TL aşan ve 100.000 TL toplam finansman gideri olan bir işletmede;
- Aşan kısma düşen finansman gideri: 20.000 TL
- Kanunen Kabul Edilmeyen Gider: 20.000 TL × %10 = 2.000 TL olarak hesaplanabilir.
Finansman Gider Kısıtlaması Muhasebe Kaydı
Finansman gider kısıtlamasının muhasebe kayıtlarına alınması, Kurumlar Vergisi’ne ilişkin 1 No’lu tebliğde belirtilen hesaplar çerçevesinde gerçekleştirilir. Muhasebe kaydı, tebliğde de örneklenen 689 numaralı ‘Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar’ ile 780 numaralı ‘Finansman Giderleri’ hesapları üzerinden yapılabilir. Eğer gelir tablosunda tek hesap altında gösterim tercih ediliyorsa, 900 ve 901 numaralı hesaplar gibi alternatif uygulamalardan faydalanılması mümkündür.
Finansman gider kısıtlaması kayıt altına alınırken, denetimlerde olası sorunlara yol açmamak için yanlış hesaplamaların önüne geçilmesi önemlidir. Ayrıca, geçici vergi dönemleri dahil olmak üzere yılın başından sonuna kadar tüm finansman giderlerinin kısıtlama kapsamına alınması gerektiği unutulmamalıdır.
Aşağıdaki konular da ilginizi çekebilir:
Muhasebe Kodları Nelerdir? Muhasebe Hesap Planı Nasıl Çıkarılır?
