KKDF Nedir?
KKDF açılımı ile Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu, adındaki “fon” kelimesinin aksine gerçekten kaynak kullanımını teşvik etmek amacıyla alınan bir vergi türü sayılabilir. Türkiye’deki finansal işlemlerden elde edilen gelirlerden alınan Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu, temelde tüketim ve yatırım harcamalarını teşvik etmek, aynı zamanda yerli üretimi desteklemek amacıyla uygulanır. Özellikle krediler, ithalat ve bazı ticari işlemler üzerinden alınır. Şirketlerin ve ticari işletmelerin zaten yüksek kredi maliyetlerine ek olarak bir de, Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ödemesi hatırı sayılır maliyet oluşturur. Bu nedenle ne zaman ödenip ödenmeyeceği bilinmelidir. Yazının devamında kredi kullanırken hangi hususlara dikkat etmek gerektiğini inceleyeceğiz.
Kısaca, tüzel veya gerçek kişi ayrımı gözetmeksizin, kullanılan krediler ve vadeli ithalatlar üzerinden alınan bir fondur. Ülke ekonomisinde yatırımları teşvik etmek ve kaynakları daha verimli kullanmak amacıyla oluşturulmuştur. Kısmen düşük oranlarla alındığından ödeyenlerin çok dikkatini çekmeyen, o nedenle de mali anestezi etkisi yüksek vergi çeşitlerindendir. Kredi kullananlardan yapılan kesintilerden biri olduğu için örneğin %50-70 faiz oranlarıyla kredi kullanıldığı zaman %15’lik KKDF oranı ciddi maliyet kalemine dönüşebilir.
Hangi İşlemlerden KKDF Kesintisi Yapılır?
İthal ürünlerin maliyetini artırıp yerli üretimi cazip hale getirmek, krediler ve finansal işlemler üzerinden gelir elde ederek bütçe açıklarını desteklemeyi kontrol etme amacıyla aşağıdaki işlemlerden Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu alınır:
- Tüketici kredilerinde, bankalar veya finans kuruluşları tarafından sağlanan kredilere belirli oranlarda uygulanır.
- Türkiye’de, ithal edilen mal bedellerinin vadeli ödenmesi durumunda alınır. İthalatçıların döviz kullanımını kontrol edip cari açığı yönetmeye yönelik uygulamalardan biridir.
- Döviz üzerinden yapılan belirli krediler gibi bazı finansman türlerinde uygulanabilir.
KKDF Uygulaması ve Tahakkuk Ettiği Haller
Teknik anlamda vergi sayılan Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu, ithal edilen malların maliyetine eklenir. Vadeli mal ithalatlarında ve kredilerde tahakkuk eder. İthalat bedelinin Türkiye’deki bir hesaba ödenmesi halinde peşin ödeme sayılmayıp uygulanır. Kabul kredili, vadeli akreditif veya mal mukabili ödeme şekillerinde %6 oranında tahakkuk eder.
KKDF Doğmayan Durumlar Nelerdir?
Peşin, akreditif veya vesaik mukabili ödeme şekillerinde Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu doğmaz. Ancak ödemenin peşin sayılması için ithalat bedelinin, malın millileşmesinden önce yapılması gerekirken belgelerle de kanıtlanmalıdır. Peşin ödeme, döviz cinsinden olabileceği gibi Türk Lirası ile de yapılabilir. Transit ticarette ithalat olmadığı için uygulanmaz. Malın serbest bölge, antrepo veya geçici depolama yerinde bulunması durumunda da doğmaz. Ancak bu yerlerdeki el değiştirme işlemlerinde KKDF belgesi talep edilebilir. Ayrıca yurt dışından getirilen sermaye ve sermaye avansı krediler de uygulamaya tabi değildir. Bunlar tekrar yurt dışına gönderilmek istenirse, kredi sayılıp tahakkuk eder.
KKDF Oranı Yüzde Kaç?
KKDF oranları, işlem türüne ve ekonomik şartlara göre değişebilir. Örneğin; tüketici kredilerinde genellikle %15 oranında alınır. Vadeli ithalatta bu oran genelde %6 civarındadır.
KKDF Uygulanmayan Krediler Nelerdir?
Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu alınmayan krediler aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- İhracatın finansmanı için kullanılan Türk Lirası veya döviz kredileri
- Yatırım teşvik belgeli krediler
- Bankaların yurt dışına sağladıkları krediler
- Kuyumculuk sektöründe kullanılan altın kredileri
- Yurt dışı sermaye ve avanslar
- Serbest bölgede üretim yapan ve sanayi sicil belgesi olan firmaların ürettiği malın peşin ithalatı
KKDF Muafiyeti Olan Kişi/Kurumlar
- Belirli dernek/kurumların bazı vergi, harç ile resimlerden muaf tutulmasını düzenleyen 11.07.1972 tarihli ve 1606 sayılı kanunun 1. maddesine göre Türkiye Kızılay Derneği, Türk Hava Kurumu, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü, Türkiye Yardım Sevenler Derneği, resmi darülaceze kurumları, Darüşşafaka Cemiyeti ve Yeşilay Derneği kredi kullandıklarında Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ödemezler. Ancak, bu kurumlara ait iktisadi işletmelerin kredi kullanımları KKDF muafiyetine tabi değildir. Nitekim, B.07.1.GİB.4.99.16.02-28 özelgesinde, kredinin bu kurumların iktisadi işletmeleri tarafından kullanılması durumunda, 1606 sayılı kanunla getirilen muafiyetten yararlanılamayacağı yönünde görüş bildirilmiştir.
- Türkiye’de ikamet eden kişilerin, ihracatın finansmanı amacıyla yurt dışından sağladıkları kredilerde de oran sıfırdır. Bu durum, ihracatı teşvik belgesi, Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB), vergi, resim ve harç istisnası belgesine bağlanmış ihracat sayılan satış-teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet/faaliyetlerin finansmanında kullanılan kredileri de kapsar.
İşletmeler KKDF Açısından Nelere Dikkat Etmeli?
İthalat yapan işletmeler kredi çekerken aşağıdaki hususları göz önünde bulundurabilir:
- Tüketici kredilerinde (gerçek kişilere, ticari amaç taşımayan krediler) %15 KKDF vergisi uygulanır. Ancak bireysel mükelleflerin ticari amaçla kullandığı krediler dahil değildir. Örneğin, şahıs işletmeleri alacakları demirbaş, makine, taşıt alımı amaçlı çektiği kredilerde bu vergiyi ödemez. Şahıs şirketlerinin bu durumu bankaya bildirmesi önemlidir, aksi halde kesinti yapılabilir.
- Bir şirket ortağının sermaye ödeme taahhüdünü yerine getirmek için kredi kullanması durumunda, tüketici kredisi niteliğinde sayıldığından, banka tarafından Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu kesintisi otomatik olarak hesaplanabilir. Ancak, kredi ile yapılan ödemenin sermaye taahhüdünü yerine getirmek için kullanıldığı belgelenirse, kesinti uygulanmaz.
- Şirketlerin enflasyon kaynaklı sermaye artırımı yaptığı hallerde, krediyi sermaye ödemesinde kullanırsa hesaplanmaz. Bununla birlikte, ortak tarafından kredi çekilerek yapılan sermaye ödemelerinde, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/ı maddesi kapsamında nakdi sermaye artırımı teşvikinden faydalanamayacağı dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, işletmelerin bu durumu değerlendirip kıyaslamaları önemlidir.
- İşletmelerin sıkça kullandığı kredi türlerinden biri de, yatırım teşvik belgeleri kapsamında yapılan alımlar için kullanılan kredilerdir. Bu tür kredilerden kesinti yapılmaz. Teşvik belgesinin genel, tevsi (genişletme) veya bütünüyle yatırım için düzenlenmiş olması durumu değiştirmez. Dolayısıyla işletmelerin yatırım harcamalarını teşvik belgesi kapsamına alıp bu harcamalar için kredi kullanması fondan kaçınmaya yardımcı olabilir.
KKDF ile İlgili GİB’in Önemli Yanıtları
Aşağıda GİB’e konuyla ilgili gelen çeşitli sorular ve yanıtlarına ek olarak özelge bilgilerini bulabilirsiniz:
10.06.2016 tarihli ve 70903105-165.01.03[272]-E.62668 sayılı özelgede GİB’in örnek görüş talebi:
Gümrük beyannamesinin tescil tarihinden itibaren 3 yıl içinde tahakkuk ettirilmeyen KKDF, zamanaşımına uğrayabilir. Yurt dışından ihracat amacıyla alınan avansların, ihracat işlemlerinin gerçekleşmemesi nedeniyle geri iade edilmesi durumunda; bu avanslar yurt dışından sağlanan kredi olarak değerlendirileceği için Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu hesaplanması gerekecektir.
Yanıt:
“Şirketinizin tekstil ve mobilya sektöründe ihracat yaptığı, bu kapsamda merkezi Dubai’de bulunan bir firmayla toplam 272.484 USD tutarında peşin ödeme karşılığında ihracat için anlaştığı belirtilmiştir. Şirketiniz, söz konusu firmaya bir kısım yatak ve nevresim takımı numunesi göndermiş, ancak bu ürünlerin beğenilmemesi sonucunda sadece 82.084 USD tutarında ihracat gerçekleştirilmiştir. Firmanın, siparişleri için önceden ödediği 180.400 USD tutarındaki bedelin iadesini talep ettiği ifade edilmiştir.
Buna göre GİB, ihracat gerçekleşmeyen ve üç yıl içinde yurt dışına iade edilen peşin ihracat bedelleri, yurt dışından sağlanan kredi olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle, söz konusu tutarlar Türkiye’ye giriş yaptığı tarihten iade edildiği tarihe kadar geçen süre için geriye dönük KKDF kesintisi yapılması gerekmektedir. Kesinti oranı, ortalama vadeye bağlı olarak %0,5 ile %3 arasında değişmektedir. Bu durumda, cezalı kesinti yapılacağı belirtilmiştir.”
29.02.2016 tarihli ve 70903105-165.01.03[264]-E.20784 sayılı özelge
İthalat bedelinin ihracatçı yerine bir faktoring firmasına ödenmesi durumunda, bu işlem ithalatın peşin yapılmış sayılmasına neden olduğu için Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu hesaplanabilir. Ancak, gümrük beyannamesinde yer alan ithalat bedelinin Türk Lirası karşılığının, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten önce ödendiği ve bu durumun ödeme şekline uygun belgelerle gümrük idaresine kanıtlanması halinde, KKDF olmadan ithalat gerçekleştirilebilir. Bu belgeler; Döviz Satım Belgesi, Türk Parası Transfer Belgesi veya ithalat bedelinin döviz tevdiat hesabından ihracatçının yurt dışındaki hesabına ödendiğini gösteren bankanın verdiği bir yazıdır.
Yanıt:
İthalat bedelinin ihracatçının isteği üzerine yurt dışındaki bir faktoring firmasının hesabına ödenmesi durumunda kesinti yapılması gerekip gerekmediği sorulmuştur. Bu doğrultuda, ithalat işlemlerinde kesintinin uygulanmaması için, mal bedelinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten önce ihracatçının yurt dışındaki hesabına transfer edildiği belgelerle doğrulanmalıdır. Ayrıca, ithalat bedelinin, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten önce ihracatçı tarafından belirtilen yurt dışında yerleşik bir faktoring firmasına transfer edildiğinin yukarıda belirtilen belgelerden biriyle kanıtlanması durumunda da KKDF kesintisi yapılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
Faiz oranlarının, dolayısıyla kredi maliyetlerinin yüksek olduğu dönemlerde faiz üzerinden hesaplanıp ödenen KKDF oranının da vuku bulmasıyla yüklü maliyetler çıkabilir. Bu nedenle kredi kullanırken bu fonu dikkate alıp önlemeye çalışmakta sakınca yoktur. Ödenen fazla kesintiyi tevsik edici belgeler (varsa) ile banka tarafından düzeltilmesini kredi kullanım aşamasında talep edebilirsiniz. Ancak kredi başvurularından sonra fark ederseniz iadesi iadesi vergi dairesine başvurunuz neticesinde düzeltilip yapılabilir. Herhangi bir çekinceniz olduğunda tahakkukuna itiraz, hem idari hem de yargısal mercilerde eş zamanlı yapılmalıdır.
